Gerechtsjournalistiek onder de loep

Een kritische blik op de relatie tussen media en justitie

De camera loopt

leave a comment »

Kobe Bryant Case Points to Need for Cameras in Court

EBSCOhost: Kobe Bryant Case Points to Need for Cameras in Court#db=buh&AN=10587026.

In dit artikel wordt er gewezen op de positieve aspecten van camera’s in de rechtszaal. De auteur beschouwt de aanwezigheid van een “courtroom camera” als een verlengstuk van de openbaarheid. Volgens hem is dit de aangewezen manier om rechters en officiële instanties aan controle te onderwerpen. Niet alleen heeft het publiek het recht te weten wat er zich afspeelt in de rechtszaal, maar zij moeten ook – liefst met een kritische blik – toezicht houden op het goede verloop van het proces. Het publiek kan pas een oordeel vellen over de al dan niet rechtvaardige rechters als het op de hoogte is van wat er zich binnenskamers heeft afgespeeld. En daarom juicht de auteur de aanwezigheid van journalisten en hun cameraatjes toe.

Opmerkelijk is de stelling dat “the responsible use of the courtroom camera is the best antidote to the media circus”. Wel verhip! In Vlaanderen leeft de idee dat het omgekeerde waar is. Geen mediacircus zonder camera’s. Waarom zijn wij van mening dat het proces Clottemans het meest gemediatiseerde proces aller tijden is? Precies omwille van het grote aantal gepubliceerde artikels, de liters inkt die gevloeid zijn in een poging het proces te ontleden én de massale mediabelangstelling te doorgronden en – last but not least – de uitzonderlijke beelden uit de rechtszaal die ons voorgeschoteld werden.

Take one

De audiovisuele media heeft al langer dan vandaag toegang tot de rechtszaal. Hoewel de aanwezigheid van camera’s niet geheel ongebruikelijk is, toch is het de voorzitter van de rechtbank die beslist of en wat er gefilmd mag worden. In het vademecum voor journalisten (www.pers-gerecht.be) staat te lezen dat “in het algemeen geen klank- of beeldopnamen toegestaan worden tijdens de debatten, om elke beïnvloeding ervan te voorkomen. Wat wel meer en meer toegelaten wordt, is dat gefilmd wordt bij het begin en het einde van een proces. Praktisch gezien mogen beeldjournalisten dan film- en klankopnamen maken van de intrede van de rechters en van het voorlezen van het vonnis“.

Wie goed heeft opgelet, weet dat het proces Clottemans ietsje uitgebreider dan dat in beeld is gebracht. Naast de integrale uitspraak werden ook de pleidooien deels uitgezonden. Toen ik vorige week opperde dat hierover het laatste woord nog niet was gezegd, zat ik er niet ver naast. Er verschenen inderdaad tal van opiniestukken, het één al wat milder dan het ander. Rozane De Cock verdedigt assisenverslaggeving met hand en tand in het opiniestuk “het proces van de pers”, al moet ook zij toegeven dat er steeds minder ruimte is voor diepgaande verslaggeving, duiding en achtergrondinformatie “zeker ook over de juridische aspecten die verbonden zijn met de rechtsgang”.

Res politica

Ook de politiek laat zich niet langer onbetuigd. Op vraag van Antwerps Kamerlid Sophie De Wit (N-VA) wil Minister van Justitie Stefaan De Clerck (CD&V) dat de assisenvoorzitters zich beraden over de mediatisering van assisen. De Wit keurt de berichtgeving over de parachutemoord af en meent dat er door het uitzenden van pleidooien en uitspraken een grens wordt overschreden. “Het stoorde mij enorm dat stukken van de pleidooien en de uitspraak live werden uitgezonden op de televisie. De openbaarheid heeft haar rechten, maar hier was de sereniteit toch echt wel zoek. Binnenkort zijn de processen op het internet te volgen! Justitie is geen reality tv”, zo stond te lezen in Gazet van Antwerpen.

In De Clercks antwoord kon ik me in eerste instantie nog vinden. “De voorzitters van de rechtbanken en hoven beslissen zelf hoe zij de openbaarheid interpreteren. Zij overleggen met de persrechters wat kan en wat niet kan”. Eventjes dacht ik: Oef, eindelijk iemand die beseft dat de pers niets verweten kan worden”. Wat ben ik soms naïef. Er kwam namelijk nog meer. “De berichtgeving in deze zaak was te uitbundig, te nadrukkelijk en te uitvoerig, zo zei de minister.” Hoe is het mogelijk dat kritiek aan het adres van de magistraten zo verdraaid wordt dat de pers het uiteindelijk moet bekopen?

Tweemaal raak

De media krijgen verwijten naar hun hoofd geslingerd omdat ze gebruik hebben gemaakt van de mogelijkheid die hen geboden werd, namelijk filmen in de rechtszaal. Vanuit justitie wordt er beslist dat er camera’s worden toegelaten. Toch zijn het de journalisten die in de vuurlinie liggen omdat ze zo dom zijn geweest hiervan gebruik te maken. Dit is toch te gek voor woorden. Het is net alsof je iemand een cadeautje geeft en die later bestraft omdat hij het open heeft gemaakt. Om het met Douglas De Conincks woorden te zeggen: “Wanneer je de deur op een kier zet, mag je er zeker van zijn dat de journalisten zullen binnen komen”.

Voor de auteur van het hierboven aangehaalde artikel kan de deur niet ver genoeg open staat. Hij is er namelijk van overtuigd dat “the public is better served by the single camera inside the courtroom than it is by the hundreds of cameras outside”. Dat de auteur een grote voorstander is van audiovisuele representatie van een proces hoef ik u niet meer te vertellen. Wat wel opvalt, is zijn uitgesproken optimisme. Zo’n eenzijdige visie op de aanwezigheid van camera’s in de rechtszaal kom je maar zelden tegen. De meeste auteurs (o.a. Luyten, 1998; Kor, 2008) hebben steevast oog voor zowel de voor- als nadelen. Ook ik ben van mening dat we de ontwikkelingen betreffende de visuele representatie van rechtszaken met argusogen moeten volgen.

Bibliografie(tje)

De Cock, R. (2010, 28 oktober). Het proces van de pers. De Morgen, 16.

Deltour, P. & Gallez, L. (2004). Pers & gerecht. Vademecum voor journalisten. Brussel: Koning Boudewijnstichting.

JDW (2010, 27 oktober). De Clerck wil overleg over mediatisering van assisen. Gazet van Antwerpen.

Kor, G. (2008). Medialisering van recht. Deventer: Kluwer.

Luyten, A. (1998). Pers, politie & justitie: een haat-liefde verhouding. De gerechtelijke informatieverstrekking en de gerechtelijke informatiegaring. Brussel: VUB press.

Advertisements

Written by siljadecock

1 november 2010 bij 14:10

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: